Het is momenteel hét onderwerp van gesprek in de Nederlandse voetbalwereld: paspoortgate. Het is nu op het punt gekomen dat zelfs Nieuw-Zeelander Zealandism, een bekende Football Manager-YouTuber, er een video over heeft gemaakt. Terwijl ik deze video zat te kijken, heb ik mij flink geërgerd, aangezien de feiten niet kloppen. Dus hierbij paspoortgate op een rijtje, van begin tot heden, en waarom ik denk dat de KNVB fout zit.
Paspoortgate lijkt misschien net te zijn begonnen, en dat klopt deels. Het is nu pas aan het licht gekomen en een groot onderwerp geworden. Maar het is al een hele tijd geleden begonnen. In maart 2025 (inmiddels al een jaar geleden dus) besloot Go Ahead Eagles-linksback Dean James voor Indonesië te gaan spelen, iets wat heel normaal leek. Maar dit is niet normaal. Door een wet in Indonesië mag je alleen een paspoort van dat land hebben. Wil je uitkomen voor hun nationale elftal, dan zeg je dus je Nederlandse paspoort op en heb je een werkvergunning nodig. Deze werkvergunning is echter niet aangevraagd, aangezien men in Deventer dacht dat hij nog een Nederlands paspoort zou hebben. Op het moment dat de eerste spelers hun stap naar Indonesië maakten, kwam VI al met een artikel over de mogelijke gevolgen. Er werd aan de KNVB gevraagd of ze van deze regels wisten. Hun antwoord was dat ze het wisten, maar het was niet overtuigend, en er werd al helemaal niet op gehandhaafd. Want deze paspoortgate is niet alleen van toepassing op voetbal: al die spelers die naar Suriname of Indonesië zijn gegaan, zijn niet meer Nederlands en hebben dus geen werkvergunning én geen verblijfsvergunning. Ze zijn dus dubbel illegaal.
Dan gaan we door naar maart 2026. NAC verliest in Deventer met 6-0; afgetekend en kansloos gaan de Bredanaars eraf. Maar dan lijkt een engel met ze mee te kijken. In podcast De Derde Helft beginnen ze over die wedstrijd en zo komen ze bij het feit dat Dean James — die ongeveer 75 minuten heeft meegespeeld — geen werkvergunning heeft.
Dat zit zo: aangezien hij geen EU-speler meer is, moet hij een werkvergunning krijgen. Voor een werkvergunning staat in de regels dat spelers 150% van het gemiddelde Eredivisie-salaris moeten verdienen. Met het gemiddelde salaris op ongeveer 406 duizend euro, is dat dus 608 duizend euro voor non-EU-spelers, iets wat clubs als NEC en Go Ahead Eagles niet kunnen betalen. Toch hebben ze die non-EU-spelers. Ajax daarentegen was erop voorbereid. De club uit Amsterdam trok deze winter Indonesiër Maarten Paes aan en gaf hem meteen een non-EU-salaris mee.
NAC zag het fragment van De Derde Helft voorbij komen en ging ermee naar de KNVB, met een eis: de wedstrijd overspelen. Iets wat al meedenkend is met de Deventenaren, want een reglementaire 0-3-overwinning eisen zou niet ongepast zijn.
De KNVB daarentegen lijkt de regels — ondanks eerder tegen VI gezegd van wel — niet goed te kennen. Zo stelt de KNVB dat ze de wedstrijd liever niet overspelen. Klein probleempje: de KNVB mag daar niet over beslissen als het om een club gaat die in de race is voor een Europese plek, of, zoals NAC, een club die tegen degradatie vecht. En dan zijn we waar we nu zijn.
Dinsdag bracht het AD nog naar buiten dat het proces nog steeds loopt. Zo werd in een groepsapp met alle directeuren van de Eredivisieclubs, en de Eredivisiedirecteur zelf, gevraagd alle mogelijke niet-speelgerechtigde spelers door te geven, maar niets naar buiten te brengen. En daar lijkt de Eredivisie en de KNVB het mee af te willen doen: zolang het niet naar buiten komt, kan het ook niet groter worden. Maar ondanks dat wordt het wel groter. Ook Heracles wil nu duidelijkheid hebben over mogelijk niet-speelgerechtigde spelers. En Ajax meldt vervolgstappen te nemen mocht NAC gelijk krijgen.
Dan gaan we over naar waar dit fout is gegaan. Clubs in de Eredivisie kijken momenteel naar NAC en Heracles als een soort ‘matennaaiers’. Ze zouden te veel aan hun eigen belang denken en niet aan het collectief. Maar voetbal is altijd al ieder voor zich geweest; er is geen collectief belang. Dus waarom zou dat nu anders zijn? NAC en Heracles zeggen zelf niets verkeerd te doen. In het geval van NAC durf ik te zeggen dat dat klopt. Alle non-EU-spelers die in Breda te zien zijn, hebben ook een geldig EU-paspoort. Sowah heeft er een van België, net als Odoi, en Ayew kan ook als Fransman door het leven. Bij Heracles ligt dit echter lastiger: ook zij hebben een Surinamer in hun elftal. Toch wil de club uit Almelo al haar kansen pakken om van die troosteloze achttiende plaats af te komen. Maar deze twee clubs zijn niet het probleem. Ja, zonder deze clubs was het probleem niet ontstaan, maar de kern ligt bij de KNVB, de clubs zelf en/of de spelers die de overstap hebben gemaakt.
Ik vind niet dat je kunt zeggen dat de spelers hier fout zitten. Zij krijgen op het moment van kiezen een glansrijke carrière voorgeschoteld: spelen voor een nationaal elftal, waar een heel land je op handen draagt, mogelijk spelen op het WK, ontelbaar veel volgers erbij op social media en een flinke zak geld. Daar zou niemand nee tegen zeggen. Spelers die getrouwd zijn met een Nederlander zullen ook nog eens geholpen worden door de IND meld het AD, dus die zitten al helemaal niet fout
Is het dan de schuld van de clubs? Deels. Als club zou je je spelers duidelijk moeten maken dat dit ervoor zorgt dat ze hun Nederlandse paspoort kwijtraken. Maar al snel werd duidelijk dat de meeste clubs niet eens van deze regel weten. Mede hierdoor is het nooit eerder aan het licht gekomen.
Dus dan kom je uit bij de KNVB. Die had op het moment dat deze nationale wissels werden gedaan moeten ingrijpen. Of door voorlichting te geven aan clubs en spelers over de mogelijke gevolgen, of door meteen duidelijk te maken dat deze spelers niet meer speelgerechtigd zijn. In plaats daarvan deden ze niets, misschien wel de domste keuze die ze hadden kunnen maken. Als je op dat moment had ingegrepen, had niemand je iets verweten. Nu benadeel je in alle gevallen een aantal clubs: als je niets doet, degradeert NAC door jouw onkunde; als je wel iets doet, worden er opeens punten van Go Ahead Eagles afgenomen, ondanks dat het een jaar lang geen probleem leek te zijn.
Mocht de KNVB uiteindelijk toch besluiten dat de wedstrijd niet wordt overgespeeld, dan zal NAC hoogstwaarschijnlijk in hoger beroep gaan. Hun goed recht natuurlijk, want ze hebben volgens de Nederlandse wet, de FIFA en de KNVB-regels een zaak. En dan is het hele idee om de top 16 van de Eredivisie pas in de finale van de degradatie Play-offs in te laten stromen vanwege het WK extra onnodig, want dan is dit seizoen nog lang niet afgelopen. Zo’n procedure kan namelijk 12 tot 24 maanden duren. En wat dan? Als NAC dan degradeert, spelen ze in die periode dan gewoon in de KKD? Of blijven ze in de Eredivisie? Mogen Cambuur of ADO dan niet promoveren?
De KNVB heeft het zichzelf heel lastig gemaakt met deze paspoortgate, maar als ze slim zijn, grijpen ze snel en volgens hun eigen regels in.
Dit artikel is samengesteld door artikelen van het AD en VI
https://www.vi.nl/video/de-knvb-had-meteen-moeten-ingrijpen-bij-paspoortgate
https://www.vi.nl/pro/overig/land-opereert-als-koopclub-paspoort-programma-indonesie-roept-vragen-op
